Ruim twaalf jaar nadat Alkmaar het onderhoud van de openbare ruimte onderbracht bij een zelfstandig bedrijf, onderzoekt de gemeente of Stadswerk072 weer onderdeel moet worden van de gemeentelijke organisatie. Een van de belangrijkste verwachtingen van de verzelfstandiging is niet uitgekomen: Stadswerk072 zou ook voor andere klanten zoals buurgemeenten gaan werken, maar dat is nauwelijks gebeurd.
Wethouder Robert te Beest benadrukt dat het onderzoek niet voortkomt uit ontevredenheid over het werk van Stadswerk072. In 2027 moet duidelijk worden hoe het verder gaat met het bedrijf en zijn 250 medewerkers.
Stadswerk072 is verantwoordelijk voor een groot deel van het beheer en onderhoud van de Alkmaarse openbare ruimte. Het gaat onder meer om wegen, riolering en openbaar groen. Sinds 2014 gebeurt dat vanuit een zelfstandige naamloze vennootschap (NV), waarvan de gemeente Alkmaar de enige aandeelhouder is. (tekst gaat verder onder de foto)
Wethouder Robbert te Beest prikt mee tijdens een zwerfvuilactie in 2021. (foto: Streekstad Centraal)Destijds was de gedachte dat Stadswerk072 als zelfstandig bedrijf efficiënter kon werken en opdrachten van andere klanten zoals buurgemeenten zou kunnen binnenhalen. Daardoor zou het bedrijf kunnen groeien, minder kwetsbaar worden en mogelijk goedkoper werken. Maar die ontwikkeling is grotendeels uitgebleven, erkent wethouder Te Beest. "Dat is geen verwijt, maar het is een constatering van de tijd dat het in de praktijk toch vaak gewoon in de uitvoering, dat het een verlengde van de gemeente is gebleven."
Daarmee is een belangrijk argument voor de verzelfstandiging uit 2014 minder sterk geworden. Uit het oorspronkelijke raadsvoorstel blijkt dat samenwerking met andere gemeenten destijds nadrukkelijk werd gezien als een mogelijkheid om schaalvoordelen te behalen. De gemeente verwachtte bovendien een structurele besparing van 186.000 euro per jaar door de verzelfstandiging van Stadswerk.(tekst gaat verder onder de foto)
Het legen van de vuilnisbakken in de openbare ruimte zit in het basispakket van Stadswerk072. (foto: Streekstad Centraal)Of die financiële verwachtingen daadwerkelijk zijn uitgekomen, moet blijken uit een evaluatie die de gemeente nog dit jaar wil afronden. Daarna begint een nieuw, onafhankelijk onderzoek naar de toekomstige organisatievorm.
Volgens Te Beest is er nog een andere reden om opnieuw naar Stadswerk072 te kijken. Alkmaar is de afgelopen jaren veranderd en zal verder groeien. Er komen woningen, wegen en andere voorzieningen bij. Tegelijkertijd worden de eisen aan de openbare ruimte steeds hoger, bijvoorbeeld door klimaatverandering en de behoefte aan meer groen.
"De vraag is welke uitdagingen wij de komende tien jaar aan moeten in kader van de groeiende stad en of de organisatiestructuur zoals we nu hebben, daar nog het antwoord op is, of dat daar andere dingen voor nodig zijn." (tekst gaat verder onder de foto)
De afvalinzameling werd op 1 juni 2022 van Stadswerk072 overgenomen door HVC. (foto: Streekstad Centraal)Ook het takenpakket van Stadswerk072 is veranderd. De afvalinzameling ging op 1 juni 2022 over naar HVC. Tegelijkertijd krijgt Stadswerk072 steeds vaker aanvullende opdrachten voor grote projecten, zoals de herinrichting van de Laat en de aanpassing van rotondes.
Dat maakt de verhouding tussen de gemeente en Stadswerk072 ingewikkelder. Alkmaar is niet alleen eigenaar van het bedrijf, maar ook opdrachtgever. Volgens Te Beest is de gekozen NV-constructie voor het beheer van de openbare ruimte uitzonderlijk in Nederland. De wethouder wil daarom laten onderzoeken of deze organisatievorm nog wel past bij de manier waarop Alkmaar zich ontwikkelt. Daarbij ligt nog geen uitkomst vast. Stadswerk072 kan zelfstandig blijven, volledig terugkeren naar de gemeente of een tussenvorm krijgen.
Opvallend is dat de gemeente in 2023 ook al onderzoek liet doen naar de toekomst van Stadswerk072. Toen werden eveneens drie mogelijkheden bekeken, waaronder terugkeer naar de gemeentelijke organisatie. Het gemeentebestuur koos destijds niet voor die laatste optie, maar voor een betere samenwerking tussen de gemeente en Stadswerk072. Nu wordt de organisatievorm opnieuw ter discussie gesteld. (tekst gaat verder onder de foto)
De herinrichting van de Laat was een van de grotere projecten die bij Stadswerk072 niet in het basispakket zat. (foto: Streekstad Centraal)Te Beest benadrukt dat dit niet betekent dat Stadswerk072 slecht functioneert. Integendeel, zegt hij. "Mensen die daar werken, die werken daar met passie en doen verschrikkelijk veel goede dingen." Volgens de wethouder is Stadswerk072 financieel gezond en gaat het bij de nieuwe verkenning vooral om een strategische keuze voor de lange termijn.
Wel blijkt uit een gemeentelijke rapportage van september 2025 dat de samenwerking tussen de gemeente en Stadswerk072 op onderdelen beter kan. Ook staat het onderhoud van wegen onder financiële druk. Voor het gewenste kwaliteitsniveau is volgens dat onderzoek meer geld nodig dan beschikbaar is.
De gemeente betaalt Stadswerk072 volgens Te Beest jaarlijks ongeveer 36 miljoen euro voor het reguliere takenpakket. Voor aanvullende projecten worden afzonderlijke opdrachten en budgetten vastgesteld. Het onderzoek naar de toekomst van Stadswerk072 kost naar verwachting 70.000 euro. Dat bedrag kan binnen de bestaande gemeentelijke begroting worden opgevangen. (tekst gaat verder onder de foto)
Na elke Koningsdag zorgt Stadswerk072 voor een grote schoonmaakactie van de binnenstad. (foto: Stadswerk072)Een eventuele terugkeer naar de gemeente kan gevolgen hebben voor de medewerkers. Stadswerk072 heeft momenteel ongeveer 250 werknemers, die vroeger onder de CAO Gemeenten vallen en tegenwoordig onder de CAO Geo Omgeving en Services. De medewerkers bleven wel hun pensioen opbouwen bij het ABP.
Te Beest zegt dat bij het onderzoek ook goed naar de arbeidsvoorwaarden wordt gekeken. Hij stelt daarbij een duidelijk uitgangspunt: "Niemand mag er op achteruit gaan." Dat is volgens de wethouder belangrijk om onrust onder het personeel te voorkomen. De medewerkers zijn inmiddels geïnformeerd over het besluit om een verkenning te beginnen. Voorlopig verandert er niets aan hun werkzaamheden. (tekst gaat verder onder de foto)
Het strooien van zout is een van de basistaken van Stadswerk072. (foto: Streekstad Centraal)De gemeente wil een extern onderzoeksbureau inschakelen om de verschillende mogelijkheden en hun financiële, organisatorische en maatschappelijke gevolgen in kaart te brengen. Daarmee moet worden voorkomen dat de uitkomst bij voorbaat vaststaat. "Dat proces moet gewoon goed navolgbaar en uitlegbaar blijven", aldus Te Beest.
Het college wil in 2027 een besluit nemen over de toekomst van Stadswerk072. Daarmee komt mogelijk een einde aan een organisatievorm waarvoor Alkmaar in 2013 bewust koos, maar waarvan nu opnieuw moet worden vastgesteld of die nog voldoende voordelen biedt.
