Fraai was het toch niet, de val van wethouder Christian Schouten begin deze week. Hij oordeelde zelf dat zijn positie onhoudbaar was geworden en stapte op. Een dag later haastten zijn ex-collega's in het Alkmaarse college zich om het eigen straatje schoon te vegen - met de spreekwoordelijke trap na voor de gevallen wethouder. Het laat zien dat de verhoudingen in het stadhuis op scherp staan.
Wethouder Schouten - dat was hij toen nog - dacht wellicht het in het weekend vóór zijn uiteindelijke einde nog wel recht te kunnen breien met excuses aan de raad. Al waren die excuses op zichzelf al opmerkelijk genoeg. Hij gaf immers toe dat hij de raad slecht had geïnformeerd. Hij had dat alleen met de beste bedoelingen gedaan, legde hij toen uit. Maar ja, het niet, slecht, incompleet of fout voorlichten van de raad is een politieke doodzonde.
"Achteraf bezien heb ik een inschattingsfout gemaakt over hoe realistisch het voornemen van het COA was", schreef Schouten aan de raad. Het COA had wel vaker 'voornemens' gehad en die werden toen ook niet concreet, dus dacht de wethouder dat het deze keer ook wel zo'n vaart niet zou lopen. (tekst gaat door onder de foto)
Christian Schouten hoopte met excuses zijn wethouderschap nog te redden (foto: Streekstad Centraal)De voorzichtigheid van de wethouder tekent de omgang met het thema 'asiel' in de Alkmaarse politiek. Ja, Alkmaar moet ook vluchtelingen opvangen, dat moet iedere gemeente in Nederland, maar dat uitspreken - dat is al moeilijk genoeg. Schouten koos er in maart voor zijn mond te houden. Toen het dan zover was en de statushouders al onderweg waren, toonde het college zich 'overvallen'.
Die beeldvorming is herkenbaar. Asielzoekers komen toch wel, het COA doet wat het nou eenmaal moet doen, huurt er desnoods hele hotels voor af - en de lokale politiek houdt publiek en raad voor door deze gebeurtenissen overvallen te zijn. Zo houdt iedereen zijn handen van het gevoelige onderwerp af. Wel zo handig in verkiezingstijd, want in het stemhokje is asiel al hélemaal een gevoelig thema.
Schouten speelde dat spel eigenlijk heel goed en hielp zo ook zijn collega's in het college. Als hij wat anders had gedaan, bijvoorbeeld een week vóór de verkiezingen vertellen dat het COA statushouders zou gaan plaatsen en dat het college daar niets aan kon doen, had dat voor zijn eigen partij, D66, weinig verschil gemaakt. De kiezers van D66 zouden daar niet door zijn afgehaakt.
Maar voor andere partijen in het college zou zo'n verhaal wél politiek onhandig zijn geweest. Met name BAS en OPA, de lokale partijen in het college, hadden het in de verkiezingsstrijd dan moeilijker kunnen opnemen tegen FVD, dé uitdager op dit dossier. (tekst gaat door onder de foto)
FVD-raadslid Jelle Wittebrood bracht de zaak aan het rollen, maar andere oppositiepartijen roeren zich (foto: Streekstad Centraal)Áls Schouten al bewust dingen achterhield, hielp hij daar dus vooral zijn collega's mee. De verklaring die het college dinsdag gaf, een dag na de val van de wethouder, liep evengoed niet over van dankbaarheid. BAS-wethouder Lars Ruiter had, lieten de stukken zien, zelfs om een extra collegevergadering gevraagd omdat hij Christian Schouten niet geloofde. Die trad op de dag van die vergadering af.
Een en ander valt moeilijk los te zien van de onderhandelingen die tegelijk gevoerd worden over een ánder college. Een college waar juist BAS en OPA geen deel van uit gaan maken. Dat steekt, dat moge duidelijk zijn. Nu de oppositie het voorland lijkt is het voor deze partijen zaak geen vuile handen te maken met de asielkwestie. De excuses van de wethouder waren niet genoeg.
D66, de partij van Christian Schouten, komt wél in dat nieuwe college en had met hem een geschikte wethouderskandidaat: ervaren, ingelezen, gewaardeerd. Maar die kandidaat komt nu dus behoorlijk beschadigd uit het oude college. Voor D66 is dat pijnlijk en voor de ex-wethouder een knauw in zijn carrièrepad. (tekst gaat door onder de foto)
Ook burgemeester Anja Schouten krijgt forse kritiek van de - nu nog - coalitiepartijen in de raad (foto: Streekstad Centraal)Maar meer nog laat het zien dat dat oude college op zijn laatste benen loopt. De collegialiteit die dit college eerder zo strak bij elkaar hield lijkt zo tegen het einde toch flink afgebrokkeld. De D66-wethouder hield zijn kaarten tegen de borst toen hij meer wist en zijn collega's geloven zijn verweer niet meer.
BAS en OPA hebben ondertussen ook de aanval op de burgemeester Anja Schouten geopend, die ze verwijten als 'tandem Schouten & Schouten' samen met de D66-wethouder een eigen koers te varen binnen het college.
De rest van het college zal zich evengoed liever gedeisd houden. Die partijen moeten immers wél verder met elkaar, in het nieuwe college. Een akkoord met GroenLinks-PvdA is in de maak en als dat er is, zullen er weer andere spelregels zijn. Maar de asielzoekers, die blijven komen.
