Heiloose brengt de geuren en kleuren van háár Moldavische maaltijden terug in kookboek

De geuren van dille en peterselie, het heldere rood van versgeplukte paprika's, de frisse wijnen van haar glooiende land: voor Vera Stupenea uit Heiloo zijn het oude herinneringen, die ze nu voor iedereen tastbaar heeft gemaakt in een rijk geïllustreerd kookboek: De smaak van Moldavië. "Wij gingen het bos in om zelf paddenstoelen te plukken, maar in dit recept schrijf ik: champignonsoep."

Nee, helemaal zoals in Moldavië zal het hier in Nederland niet gauw smaken. Wat we hier bij de supermarkt kopen is nou eenmaal heel wat anders dan wat er in Moldavië in de schappen ligt. Dáár groeien de courgettes en de aubergines bijna vanzelf, is alles zo vers, zo dichtbij. "Hier in Nederland kopen de mensen gesneden groenten in zakjes. Nee, de Moldavische keuken is niet een hele snelle keuken, je moet er wel tijd voor nemen..."

Vera Stupenea, schrijfster en niet in de laatste plaats honorair consul van het land waar ze opgroeide, is intussen thuis in Heiloo, maar sommige Nederlandse gewoontes verwonderen haar toch nog. In 'De smaak van Moldavië' houdt ze desondanks wél rekening met wat hier te krijgen is. (tekst gaat door onder de foto)



"Dit begon eigenlijk bij mijn zoons", vertelt ze. "Die zijn Nederlands hoor, al spreken ze ook Russisch. Maar het oude kookboekje van mijn moeder, met al die handgeschreven recepten, dat konden zij niet lezen. Toen ben ik begonnen de recepten naar het Nederlands te vertalen." Als schrijfster van thrillers wist ze wel hoe ze een boek uitgegeven moest krijgen en zo werd het een serieus project.

De 73 verzamelde recepten samen lezen als een veelkleurige geschiedenis van haar land. "Moldavië is onderdeel van vele rijken geweest", vertelt ze als Streekstad Centraal met Stupenea afspreekt in Restaurant Julie's in Bergen. "Het Ottomaanse rijk, en de Sovjet-Unie natuurlijk. Er zijn heel veel invloeden van andere landen. Maar er zijn wel dingen die als typisch Moldavisch worden gezien, zoals onze kippensoep met zure room, en het opgerolde bladerdeeg met allerlei soorten zoete vulling." (tekst gaat door onder de foto)



Daarmee noemt ze al twee typische smaken: friszuur, zachtzoet. De keuken is vooral heel veelzijdig. Gevulde knoedeltjes zoals mensen die misschien kennen uit de Poolse keuken, zeker, die zijn er ook. Gevulde koolrolletjes, ook een klassieker uit vele keukens in die regio.

Die koolrolletjes maak je haast hetzelfde als de gevulde druivenbladeren, legt Stupenea uit. Díé zullen Nederlanders misschien eerder als Griekse dolmades kennen, al zijn ze ook Turks, Perzisch - ver reiken de smaken. Gevulde paprika's sieren de voorkant van haar boek. Humus, ook dat is Moldavisch. Maar dan wel van witte bonen. (tekst gaat door onder de foto)



"Als we vroeger buiten aan het spelen waren roken we vanaf een uur of vijf wie er aan het koken was", herinnert Stupenea zich. "De geur van gebakken paprika's! We aten altijd heel veel groente. Polenta, van maïs. Dat is ook heel typisch voor de Moldavische keuken."

In de nadagen van de Sovjet-Unie dwong schaarste de Moldaviërs tot creativiteit, herinnert Stupenea zich. "Als mijn moeder naar de winkel ging wist ze niet welke groente er zou zijn", zegt ze. "Wat ook zo was in die tijd: alles was hetzelfde, mensen hadden allemaal precies dezelfde glazen in huis. Mijn moeder schrijft in haar kookboek: één glas bloem. Dat was toen voor iedereen duidelijk, hoeveel dat was." (tekst gaat door onder de foto)



Het zijn dingen die ze bij het vertalen en omwerken van de recepten moest uitzoeken voor 'De smaak van Moldavië'. Ze liet zich ook adviseren door een culinair redacteur, om alles goed te laten kloppen. Ze veranderde ingrediënten: echte 'brânză' is hier niet te krijgen, feta wél.

"Bij ieder recept heb ik een wijnadvies gezet, dat is dan wel echt Moldavische wijn. Nee, die kun je nu nog niet krijgen in onze buurt, dat is heel jammer. Maar ik weet dat Rootring uit Alkmaar naar mijn proeverij komt..." (tekst gaat door onder de foto)



Donderdag 24 september is de officiële boekpresentatie, mét een proeverij van Moldavische gerechten. Dat gebeurt bij Restaurant Herberg Jan in Heiloo. "We hebben twee sessies en het zit al bijna vol! Dat laat zien dat er belangstelling voor is."

Er is niet eens één Moldavisch restaurant in Nederland, verzucht ze. Wie al deze smaken wil proeven met op reis, of zélf aan de slag in de keuken. Daarvoor is nu dus dit boek. "Dit kwam zomaar op mijn pad, ik dacht: dit bestaat nog niet in het Nederlands. Nu bestellen bedrijven het bij me als relatiegeschenk. En de premier van Moldavië krijgt ook een exemplaar. Hij heeft jaren hier gewoond en spreekt vloeiend Nederlands."

Zo groeit wat begon met de recepten van haar eigen moeder uit tot een steeds breder project, dat een nieuwe basis legt voor uitwisseling tussen Nederland en Moldavië. "Ik wil een netwerk opzetten", zegt de honorair consul. "Zodat mensen met elkaar in gesprek gaan. Dit is een mooi begin. Proeven van de smaak van Moldavië."