Wie deze dagen door het Heilooërbos loopt, zou zomaar kunnen denken dat de herfst al is begonnen. Onder de bomen ligt een deken van bruine bladeren en er zijn zelfs al beukennootjes te zien. Maar eind augustus hoort dat helemaal niet. Volgens boswachter Jordy Oudshoorn van Natuurmonumenten is sprake van een ‘fopherfst’: bomen laten door de aanhoudende droogte veel eerder hun bladeren vallen.
Normaal gesproken krijgt het bos pas rond oktober zijn roodbruine herfstkleuren. Dat moment wordt nu zeker een maand vervroegd door de recorddroogte, vertelt Oudshoorn aan NH, mediapartner van Streekstad Centraal. De regen die inmiddels is gevallen, betekent bovendien niet dat het probleem voorbij is.
"Kijk, onder de natte bladeren is de grond nog steeds droog", constateert de boswachter als hij tussen het gevallen blad de aarde bekijkt. (tekst gaat verder onder de foto)
Boswachter Jordy Oudshoorn van Natuurmonumenten legt uit hoe droogte kan zorgen voor een fopherfst. (foto: NH Media)Vooral de opeenvolging van droge jaren baart hem zorgen. Volgens Oudshoorn heeft het Heilooërbos daar sinds ongeveer 2018 mee te maken. Eiken kunnen van nature behoorlijk wat hebben. "Eiken zijn bij uitstek weerbare bomen. Niet voor niks worden ze vaak honderden jaren oud." Maar ook zulke sterke bomen krijgen het moeilijk wanneer er jaar na jaar te weinig water beschikbaar is.
Dat is in het bos inmiddels goed zichtbaar. Sommige bomen hebben vlak boven de grond nog volop groene bladeren, terwijl de kruin steeds kaler wordt. Ook de vroege vorming van beukennootjes is volgens Oudshoorn een teken dat een boom onder druk staat.
"Zoals een goede moeder betaamt, is ze eigenlijk meer bezig met haar kinderen, de beukennootjes, dan met zichzelf", legt hij uit. De boom steekt de beschikbare energie in de voortplanting. Volgens de boswachter kan de droogtestress ertoe leiden dat zo'n boom volgend jaar mogelijk niet meer tot bloei komt. (tekst gaat verder onder de foto)
In het Heilooërbos is de grond al bedekt met een deken van bladeren. (foto: NH Media)Even wat extra water geven is in een compleet bos vanzelfsprekend geen oplossing. "Ik kan moeilijk met een gieter door het bos lopen", zegt Oudshoorn. Volgens hem ligt een deel van de oplossing in de manier waarop Nederland met water omgaat. "In Nederland zijn we altijd heel goed in het afvoeren van water. We zouden het grondwater wat beter vast moeten houden."
De droogte brengt bovendien een ander risico met zich mee. Oudshoorn roept bezoekers op voorzichtig te zijn met vuur, zeker tijdens langdurig droge periodes. Barbecues en sigaretten kunnen dan grote gevolgen hebben. "Een klein ongelukje is dan al genoeg voor brand." Onlang trof een passant een barbecueënd stel wildkampeerders langs de Nijenburgweg. Het bos was toen nog kurkdroog en sowieso is wildkamperen er al verboden. Toen ingeschakelde boa's aankwamen waren ze al weg, maar hun kenteken is bekend.
En zo oogt het Heilooërbos deze zomer op sommige plekken al alsof oktober is aangebroken. Mooi om te zien misschien, maar volgens de boswachter bepaald geen reden om naar de herfst uit te kijken.
