Verrassend advies Alkmaarse verkenner: onderzoek eerst coalitie zónder lokale partijen

In een verrassende wending in de Alkmaarse coalitievorming adviseert verkenner Ernest Briët om als eerste een coalitie te onderzoeken met daarin GroenLinks/PvdA, D66, VVD en CDA. Daarmee kiest hij nadrukkelijk voor een combinatie over het politieke midden, ondanks eerdere signalen dat voortzetting van de oude coalitie ook tot de mogelijkheden behoorde.

Het advies, dat donderdag in de gemeenteraad wordt besproken, volgt op gesprekken met alle twaalf partijen en meerdere verdiepende gespreksrondes. Briët benadrukt dat bij zijn verkenning vooral is gekeken naar combinaties die kunnen zorgen voor een stabiel gemeentebestuur.

De opdracht van de verkenner was helder: onderzoek welke coalitie het stabielst zou zijn. Een minderheidscoalitie was geen optie, stelde Briët vast. In zijn verslag schrijft hij dat er binnen de Alkmaarse raad nauwelijks draagvlak is voor alternatieve bestuursvormen met wisselende meerderheden. Partijen vrezen daarbij instabiliteit, onvoorspelbaar beleid en problemen bij het vaststellen van een sluitende begroting. (tekst gaat verder onder de foto)



Daarom lag de focus op traditionele meerderheidscoalities. Daarbij speelden meerdere factoren een rol, zoals onderling vertrouwen, bestuurlijke ervaring en het beperken van het aantal partijen om breuklijnen te voorkomen.

Uit de verkenning kwamen uiteindelijk twee serieuze opties naar voren: zowel een voortzetting van de huidige lijn met D66, BAS, VVD, OPA en CDA, als een nieuwe combinatie van GL/PvdA, D66, VVD en CDA.

Beide varianten kunnen volgens Briët in theorie leiden tot een stabiele meerderheid. Toch wijst hij nadrukkelijk de tweede optie aan als eerste te onderzoeken route.

Dat heeft meerdere redenen. Zo is GroenLinks/PvdA met afstand de grootste partij en bovendien één van de winnaars van de verkiezingen. Daarnaast bleek in gesprekken dat er inhoudelijke overlap is tussen de vier partijen en dat er een duidelijke politieke wil bestaat om samen tot een akkoord te komen.

Cruciaal in het advies is de derde gespreksronde, waarin de vier partijen gezamenlijk om tafel gingen. Daarin werd gekeken of de belangrijkste inhoudelijke knelpunten – zoals woningbouw, armoedebeleid, mobiliteit en financiën – overbrugbaar zijn. (tekst gaat verder onder de foto)



Volgens Briët gaven alle partijen op deze punten aan dat zij elkaars zorgen herkennen én vertrouwen hebben dat oplossingen mogelijk zijn. Daarmee ontstond voldoende basis om deze combinatie als kansrijk te bestempelen.

Opvallend is dat Briët expliciet adviseert om géén extra partij aan deze combinatie toe te voegen. Vier partijen met samen 21 zetels bieden volgens hem voldoende stabiliteit, terwijl uitbreiding juist kan leiden tot extra complexiteit en grotere kans op conflicten.

Bovendien positioneert deze combinatie zich in het politieke midden, met zowel linkse als rechtse oppositiepartijen. Dat kan bijdragen aan bredere steun in de raad.

Met zijn advies legt Briët de bal nu bij de vier beoogde partijen. Hij roept hen op om als gelijkwaardige partners het gesprek voort te zetten en te werken aan een coalitieakkoord dat ruimte laat voor samenwerking met de oppositie.

Het advies wordt donderdag besproken in de gemeenteraad, waarna de informatieronde van start kan gaan.