Van autobrand Heiloo tot rapport op bestuurstafel: waarschuwing voor ‘groene’ brandgevaren

Een elektrische auto die plotseling in brand vliegt aan een laadpaal: het gebeurde afgelopen zaterdag in Heiloo. De brandweer had het vuur snel onder controle, maar het incident brengt weer in herinnering dat branden met elektrische auto’s ingewikkeld kunnen zijn.

Felle autobranden van elektrische voertuigen doen veel mensen in onze regio meteen denken aan die enorme brand in de Alkmaarse Singelgarage in 2020. Daar bleek hoe ongelooflijk lastig het is om brandende elektrische auto's uit te krijgen. Terwijl sommige veiligheidsregio’s inmiddels speciale dompelcontainers inzetten om zulke branden definitief te stoppen, wacht Noord-Holland Noord nog af of zo’n investering de juiste uitgave is.

Dit soort incidenten laat zien dat buurten in rap tempo veranderen. Het wordt steeds normaler dat iedereen een steentje bijdraagt aan een schoner milieu. Zonnepanelen, een elektrische fiets of een thuisbatterij worden een normaal verschijnsel.

Deze mooie ontwikkeling baart veiligheidsexperts inmiddels ook zorgen. Dat blijkt wel uit het gloednieuwe jaarplan van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), het kennisinstituut van de brandweer. Dit rapport zit aanstaande vrijdag tussen de ingekomen stukken voor het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, waar ook de burgemeesters uit onze regio in zitten. (tekst gaat verder onder de foto)



In dit document, dat de burgemeesters ter kennisname al op de mat hebben gekregen, trekt het NIPV aan de bel: de snelle verduurzaming brengt namelijk complexe, nieuwe brandgevaren met zich mee in onze woonwijken en op de bedrijventerreinen.

Voor de lokale brandweermannen en -vrouwen levert dit behoorlijk wat kopzorgen op. Waar zij vroeger precies wisten hoe ze een gewone auto- of woningbrand moesten aanpakken, staan ze nu vaak voor grote verrassingen.

Volgens het NIPV is een brand in een zonnepaneel of de batterij van een e-scooter heel heet, bijzonder hardnekkig en lastig te blussen. Ook auto's met een stekker in parkeergarages zijn voor de hulpdiensten tegenwoordig een flinke uitdaging, zo bleek ook al in 2020 in de Alkmaarse Singelgarage. (tekst gaat verder onder de foto)



Het grote verschil met gewone autobranden zit in de batterij van elektrische voertuigen. Die bestaat uit lithium-ion cellen. Als zo’n batterij beschadigd raakt of oververhit, kan een chemische kettingreactie ontstaan die zichzelf blijft voeden. Dat proces wordt door experts “thermal runaway” genoemd.

Zelfs nadat de vlammen zijn geblust kan de batterij opnieuw ontbranden, soms uren of zelfs dagen later. Voor brandweerlieden betekent dat een flinke uitdaging.In sommige delen van het land wordt daarom een bijzondere methode gebruikt: het onderdompelen van de auto in een grote watercontainer. (tekst gaat verder onder de foto)



In de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland beschikt de brandweer bijvoorbeeld over speciale dompelcontainers (zie kader). Daarin kan een elektrische auto volledig onder water worden gezet. Het voertuig blijft vervolgens vaak een dag of langer in de container staan, zodat de batterij volledig kan afkoelen en niet opnieuw in brand vliegt.

Zo’n systeem is niet goedkoop. Ook de inzet bij een incident – met transport, kraan en afvoer van vervuild bluswater – kost nog eens enkele duizenden euro’s per keer. Voor elke veiligheidsregio is het daarom een afweging of zo’n investering nodig is.

De zuiderbuur, Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland, koos er al voor om deze containers aan te schaffen. In het gebied staan veel elektrische voertuigen geparkeerd in dichtbebouwde stedelijke gebieden en parkeergarages. Door een brandend voertuig snel te kunnen stabiliseren met een dompelcontainer wil de regio voorkomen dat een incident opnieuw oplaait of zich uitbreidt. (tekst gaat verder onder de foto)



De Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, waar onder meer Alkmaar, de BUCH-gemeenten en Dijk en Waard onder vallen, heeft die investering voorlopig nog niet gedaan. De Veiligheidsregio wacht nog verder onderzoek af naar de beste manieren om batterijbranden te blussen. Experts delen slimme oplossingen met elkaar zodat de brandweer in de toekomst sneller en veiliger kan ingrijpen als het misgaat.

Veiligheidsexperts zijn niet tegen de verduurzaming. Wel is het advies om extra goed op te letten. Adviseurs in brandpreventie raden aan niet op veiligheid te besparen als mensen hun huis willen vergroenen. "Laat zonnepanelen, laadpalen en thuisbatterijen altijd door een erkende vakman installeren en laat u goed adviseren. En let ook zelf een beetje op bij het opladen van de elektrische fiets of scooter", zo luidt hun advies. (tekst gaat verder onder de foto)



Vanuit oogpunt van brandpreventie is het volgens hen altijd raadzaam om goede adviezen in te winnen van deskundige partijen bij de aanschaf en plaatsing van duurzame systemen zoals zonnepanelen, laadpalen en thuisbatterijen. (Hoofdfoto: PersfotoNH)

Zo werkt het onderdompelen van een elektrische auto

Een elektrische auto is erg moeilijk te blussen door de lithium-ion batterij. Als die beschadigd raakt of in brand vliegt, kan een chemische kettingreactie ontstaan die thermal runaway wordt genoemd. Daarbij blijven batterijcellen zichzelf verhitten. Zelfs nadat de vlammen zijn gedoofd, kan de batterij opnieuw ontbranden – soms uren of zelfs dagen later. Daarom is alleen blussen vaak niet genoeg: de batterij moet langdurig worden gekoeld.

Het onderdompelen van een elektrische auto in een watercontainer is momenteel een van de veiligste manieren om een batterijbrand definitief te stoppen. De batterij koelt langdurig af, waardoor de kans op opnieuw ontbranden sterk afneemt.

In een dompelcontainer wordt de auto volledig onder water gezet:



Eerst blust de brandweer de zichtbare brand met water.

Daarna wordt de auto met een kraan of bergingsvoertuig in een grote waterdichte container geplaatst.

De container wordt gevuld met water totdat het batterijpakket onder water staat.

De auto blijft daar vaak 24 uur tot meerdere dagen staan zodat de batterij volledig kan afkoelen.



Een dompelcontainer is ongeveer 6 meter lang en ruim 2 meter breed en kan tienduizenden liters water bevatten. Het is niet goedkoop:



De aanschaf van een dompelcontainer kost ongeveer 15.000 tot 60.000 euro, afhankelijk van uitvoering.

Inzet bij een incident: meestal enkele duizenden euro’s voor transport, kraan en inzet van materiaal en personeel.

Daarnaast zijn er kosten voor het afvoeren van vervuild bluswater en het veilig opslaan van het voertuig.



Voordelen: 



zeer effectief om herontsteking te voorkomen

relatief veilig voor hulpverleners

gecontroleerde manier om het voertuig te stabiliseren



Nadelen: 



logistiek lastig (grote container nodig)

veel water nodig

vervuild bluswater moet worden afgevoerd