Rekenkamer Alkmaar start grondig onderzoek naar straatintimidatie: “Nog veel te weinig inzicht”

Straatintimidatie. De laatste jaren wordt er steeds meer tegen gedaan. Alkmaar loopt voorop bij de aanpak, maar er lijkt nog wel het een en ander te verbeteren. Er is te weinig zicht op de omvang van het probleem en of maatregelen wel effect hebben. De gemeenteraad wil dat veranderen en de Rekenkamer Alkmaar geeft nu gehoor. Hoogste tijd, vindt John van der Rhee. "Er is té weinig gevoel van urgentie."

Ruim vijf jaar geleden kwam straatintimidatie pas echt op de radar van de gemeente. Dat vrouwen ook in Alkmaar wel eens lastig gevallen worden op straat, dat zal niemand verbazen. Of dat een drugsverslaafde iemand uitscheldt of zelfs bedreigt. Maar toen voormalig VVD-fractievoorzitter John van der Rhee er eens een serieus gesprek over had met zijn drie dochters, was hij geschokt over wat ze meemaken.

Met zijn fractie riep Van der Rhee om actie. De VVD wilde onder andere een gemeentelijk verbod op straatintimidatie en een plan van aanpak. In diezelfde periode luidden omwonenden van de Paardenmarkt de noodklok over overlast van daklozen en verslaafden. Dat waren de twee druppels. In mei 2021 kondigde toenmalig burgemeester Emile Roemer het verbod aan. In oktober 2021 werden een enquête, een meldpunt en een campagne gelanceerd. Daarna volgden aansluiting bij Safe Streets en meer campagnes. (tekst gaat verder onder de foto)



Sinds maart is een aantal boa's bevoegd om processen-verbaal op te stellen bij het zelf vaststellen van straatintimidatie. Dat gaf het verbod meer tanden, aangezien de politie andere hoofdtaken heeft en onderbezet is.

Een nieuwe stap is een grondig onderzoek door Rekenkamer Alkmaar. Vorig jaar riep de gemeenteraad hierom. Dit naar aanleiding van 'Orange the World' dat die dag plaatsvond, een onderzoek van Pointer en antwoorden van de wethouder over wat nou eigenlijk wel of niet wordt gedaan met meldingen. De Rekenkamer gaat de omvang van het probleem, probleemlocaties en trends in kaart brengen, en gaat uitzoeken wat er in de praktijk tegen straatintimidatie wordt gedaan, wat de effecten daarvan zijn (voor zo ver vast te stellen) en wat er beter kan.

Volgens John van der Rhee is de hoeveelheid straatintimidatie in Alkmaar de afgelopen zes jaar niet afgenomen. Hij gaat af op wat hij hoort in eigen kringen, met name van zijn drie dochters van 21, 24 en 25 jaar. "Als mijn meiden de deur uit gaan, dan zetten ze nog steeds hun locatie aan, zodat ze teruggevonden kunnen worden als er iets gebeurt. En ze zijn niet de enigen. Dat is gewoon niet okay." (tekst gaat verder onder de foto)



Van der Rhee beaamt dat zeker niet alleen vrouwen slachtoffer zijn van straatintimidatie. Denk aan drugsverslaafden die bij het Bolwerk of in de Stationsbuurt op mensen schelden of hen bedreigen. "Natuurlijk, het gaat iedereen aan. Iedereen moet veilig over straat kunnen. Maar de hélft van de bevolking, meiden en vrouwen, heeft last van straatintimidatie door gajes dat vrij spel heeft."

De voormalige VVD-fractievoorzitter is dan ook blij dat er grondig onderzoek gedaan wordt, waar vervolgens beleid op geschreven kan worden, maar wat hem betreft had dat al veel eerder gemoeten.

"Stapje voor stapje worden dingen opgepakt en dat is allemaal hartstikke goed, maar we hebben nog té weinig inzicht in de omvang van het probleem", aldus John van der Rhee. "Het digitale meldpunt is slecht vindbaar en we zijn nu al ruim een jaar bezig voor een meldingsapp voor straatintimidatie, het duurt allemaal zo ongelofelijk lang. Er is té weinig gevoel van urgentie. Ik ben blij met elke stap die wordt gezet, maar dit is een van de grootste teleurstellingen in mijn carrière. Dat meen ik écht." (tekst gaat verder onder de foto)



Het onderzoeksrapport en de bestuurlijke nota komen in het laatste kwartaal van 2027. Het vergaren van getallen, kennis en ervaringen bij betrokken ambtenaren, stakeholders en professionals uit diverse hoeken duurt tot in februari en afronding van de analyse en de concept bestuurlijke nota gebeurt in mei. De rest van de tijd wordt besteed aan interne hoor en wederhoor en eventuele aanpassingen, om tot een definitieve nota te komen.

De Rekenkamer Alkmaar overweegt nog om een enquête en groepsgesprekken met jongeren aan het onderzoek toe te voegen. Dat vindt John van der Rhee wel vreemd. "Het lijkt mij juist essentieel dat ervaringdeskundigen erbij worden betrokken en dat er een enquête komt, die breed toegankelijk is. Als we kijken naar de meldingen nu, dan bestaat het probleem niet. Dat is niet hoe wij het bij de VVD zien, en hoe ik het zelf zie."

Van der Rhee benadrukt nogmaals dat zijn kritiek niet is gericht op genomen maatregelen en de mensen die ze uitvoeren. "Daar heb ik heel veel respect voor. Maar de processen duren té lang. Dat is een bestuurlijke kwestie."