Iets net even anders doen dan anderen. Laat dat maar aan de gemeente Bergen over. Soms pakt dat mooi uit, soms net even iets minder mooi. En wie dan over de juridische of journalistieke knie wordt gelegd heeft dat dan toch echt een beetje aan zichzelf te danken. Maar: niet geschoten is natuurlijk altíj́d mis en soms is 'anders doen' een poging waard.
Dus viel bij de diverse lokale redacties afgelopen week een ronkend persbericht op de mat. Afkomstig van coalitiepartijen KIES Lokaal, PRO, D66 en CDA, en via een communicatieadviseur van de gemeente. Daarin vechten de loftuitingen om de aandacht. Bergen is een gemeente "in beweging", die de complexe woningbouwopgave aan gaat pakken "met durf, creativiteit en daadkracht". Iedereen is "trots" op de "stevige basis" die met dit akkoord is gelegd.
Mooie woorden en dat belooft nogal wat, en dan kun je je voorstellen dat een nieuwe coalitie trots is op haar akkoord. Zij mag de plannen dan natuurlijk enthousiast presenteren. En ambities zijn goed, die mag je delen.
Maar journalisten hebben een speciaal soort afwijking: ze geloven persberichten niet 'zomaar', maar willen de onderliggende gegevens controleren en daar - als dat nodig is - vragen over kunnen stellen. Een conclusie niet 'gewoon' geloven maar de conclusie ook zelf kunnen begrijpen, en aan een ander kunnen uitleggen. (tekst loopt door onder de foto)
Onafhankelijke lokale media moeten in staat worden gesteld om de informatie van autoriteiten en gezagsdragers te controleren en van context te voorzien. (foto: Streekstad Centraal)Dus vraagt een journalist het - in dit geval - volledige coalitieaccoord op en worden niet zomaar de ronkende superlatieven uit het persbericht overgenomen. Ondanks de aanmoediging dat juist wél te doen. Meestal (eigenlijk bijna altijd) wordt een dergelijk document meteen meegezonden of apart - vaak onder embargo - gestuurd. Dan kan de journalist zich voorbereiden op de presentatie ervan.
Maar zo werkte dat niet bij de nieuwe coalitie van Bergen. Ondanks de mooie woorden over een "zorgvuldig en transparant proces" en een "betrouwbare overheid". Het akkoord wordt pas tijdens de presentatie op donderdag 2 juli (vandaag dus) ter beschikking gesteld. Geen onderbouwing, dus geen voorbereiding.
Tot die tijd moeten zowel journalisten als de oppositie vertrouwen op de 'samenvatting' die de coalitie (samen met de afdeling communicatie?) heeft opgesteld. Het 'mooi weer' persbericht.
En toch... heeft het gewerkt. Want omdat het volledige akkoord ontbrak, hebben diverse lokale media de inhoud van het persbericht maar overgenomen, en voorzien van formuleringen als "volgens de coalitiepartijen".
En daarmee ontstaat precies het beoogde effect dat iedere politieke partij graag ziet: een week lang wordt vooral het ronkende eigen verhaal verteld, zonder dat de onderliggende keuzes kunnen kunnen worden beoordeeld of - oh jee - kan worden bekritiseerd. Dus missie geslaagd?
In Bergen doen ze het soms net even anders, zo ook bij de presentatie van het nieuwe coalitieakkoord (foto: aangeleverd)Nou nee. Niet helemaal. Bij redacties waarbij de journalisten lijden aan de bovengenoemde afwijking wakkert het de achterdocht aan. Wat mogen we nog niet weten? Wat wordt verborgen? En dat is niet zuur, dat is waar een journalist voor is opgeleid.
En dat deze werkwijze helemaal niet nodig is, bewijzen de buurgemeenten. Heiloo stuurde in mei het volledige collegeakkoord direct mee met de aankondiging van het nieuwe college. Ook in Castricum was de persuitnodiging volgens het boekje en ontvingen geïnteresseerde journalisten het bestuursakkoord een dag vóór een persconferentie onder embargo.
Tuurlijk, een coalitie hoeft haar plannen niet vooraf te verdedigen. Maar wie een redactie vraagt daarover te berichten, moet hen wel óók de informatie geven waarop die plannen zijn gebaseerd. Dat is geen gunst, dat is een voorwaarde voor een gezonde lokale democratie waarbij bestuurders transparantie prediken.
