Onder regenboogvlaggen, tussen muziek, suikerspinnen en kraampjes vol pins, shirts en handgemaakte sieraden, liep zaterdagmiddag een bont gezelschap over het Ringersplein in Alkmaar. Jongeren met vlaggen om hun schouders, dragartiesten, vrijwilligers en nieuwsgierige voorbijgangers: allemaal kwamen ze samen op de Queer Markt van Alkmaar Pride.
Maar achter die feestelijke en uitbundige sfeer zat ook een serieuzere laag. Want de markt ging niet alleen over zichtbaarheid of gezelligheid. Het ging ook over identiteit, acceptatie en de vraag die voor veel bezoekers jarenlang ingewikkeld is en bleef: wie ben ik eigenlijk?
"Vroeger was queer juist een woord voor iemand die er niet bij hoorde," vertelt Oscar Salomé. Hij staat namens Zaan Pride met een kraampje op de markt. "Het werd gebruikt als iets vies of raars. En nu zeggen mensen juist met trots: ik ben queer."
Dat woord - queer - staat centraal op de markt. Voor sommigen is het een duidelijke identiteit, voor anderen juist een ontsnapping aan vaste labels. "Ik voelde me nooit helemaal thuis in de gay community," zegt Salomé. "Maar ook weer nergens anders. Queer voelde vrijer. Alsof ik niet hoefde te kiezen." (tekst gaat door onder de foto)
Oscar Salomé staat met veel enthousiasme achter het kraampje van Zaan Pride. "Het is erg belangrijk dat we zichtbaar zijn, dus zo'n markt is heel nuttig." (foto: Streekstad Centraal)Volgens hem is queer inmiddels uitgegroeid tot een breed begrip voor mensen die buiten traditionele verwachtingen vallen. Dat kan gaan over seksualiteit of gender, maar ook over hoe iemand relaties beleeft of zichzelf uitdrukt. "Eigenlijk is queer veel groter dan mensen denken," zegt hij. "Sommige mensen willen zich heel duidelijk definiëren: ik ben dit en niet anders. Voor anderen werkt het juist niet zo. Die bewegen meer tussen verschillende dingen."
Juist die flexibiliteit botst volgens hem soms met een samenleving die graag in duidelijke kaders denkt. "Mensen vinden het lastig als iets niet strak in een hokje past. Maar eigenlijk is het heel simpel: leef en laat leven." Volgens Salomé is de zichtbaarheid van nu bijna niet te vergelijken met vroeger.
"Toen ik jong was, bestond er eigenlijk alleen homo of hetero," vertelt Salomé. "Lesbisch werd amper genoemd. Over trans personen hoorde je bijna niets. Er was geen internet, er waren geen voorbeelden, geen community." Dat gebrek aan herkenning kan diepe gevolgen hebben, vertelt hij. "Als je als kind al merkt dat je anders bent en iedereen om je heen zegt dat dat raar is, dan ga je denken dat er iets mis met je is. Dan trek je jezelf terug." (tekst gaat door onder de foto)
De verschillende optredens, waaronder dat van de trommelaars zorgden voor extra energie en sfeer op het Ringersplein. (foto: Streekstad Centraal)Juist daarom vindt hij evenementen als de Queer Markt belangrijk. "Als jongeren hier rondlopen en zien hoeveel verschillende mensen er zijn, dan helpt dat enorm. Dan denken ze: ik ben niet alleen." Volgens hem hoeven volwassenen niet bang te zijn voor die zoektocht. "Laat kinderen gewoon ontdekken wie ze zijn. Uiteindelijk vinden ze vanzelf wel wat bij ze past."
Dat gevoel van herkenning klinkt ook door in het verhaal van Mireille Sampimon-Ssembatya, regenboogambtenaar en gespecialiseerd trouwambtenaar voor queer koppels. "Ik ben zelf panseksueel, maar ik ben daar eigenlijk pas laat achter gekomen," vertelt ze. "En dat is mede dankzij Alkmaar Pride."
Jaren geleden kwam ze voor het eerst naar Pride als bondgenoot, denkt ze terug. Tot ze merkte dat het evenement haar persoonlijk raakte. "Ik dacht op een gegeven moment: waarom voel ik me hier zo thuis?" Inmiddels sluit ze als trouwambtenaar regelmatig huwelijken van queer stellen. "Mensen kiezen bewust voor mij omdat ze weten dat ik hun identiteit begrijp,” zegt ze. "Dat ik de juiste voornaamwoorden gebruik en dat ze zichzelf niet hoeven uit te leggen." (tekst gaat door onder de foto)
Tijdens de Queer Markt in Alkmaar deelt Mireille gratis knuffels uit: "Niet iedereen krijgt de liefde die ze nodig hebben, daar ben ik vandaag voor!" (foto: Streekstad Centraal)Volgens Sampimon-Ssembatya is dat voor veel queer mensen niet vanzelfsprekend. "Soms zitten mensen nog in de kast. Of ze weten zelf nog niet precies wie ze zijn. Dan helpt het enorm als je ergens komt waar dat allemaal gewoon mag bestaan."
Dat idee - dat Pride meer moet zijn dan alleen feest - komt overal terug op de markt. "We wilden echt een combinatie maken van gezelligheid en inhoud," vertelt Nathalie Swiers van de werkgroep achter de Queer Markt.
Samen met andere vrijwilligers organiseert ze het evenement grotendeels naast haar gewone baan. "We hebben geprobeerd een balans te vinden tussen leuke kraampjes en organisaties die echt iets betekenen voor de community." Daardoor staan er zaterdag niet alleen verkopers, maar ook maatschappelijke organisaties, zorginstanties en culturele instellingen. (tekst gaat door onder de foto)
De Pride Walk trok zaterdagmiddag kleurrijk door Alkmaar en eindigde op het Ringersplein, waar bezoekers samenkwamen voor de Queer Markt. (foto: Streekstad Centraal)"Er zijn organisaties die informatie geven, de GGD, maar ook het Regionaal Archief," zegt Swiers. "Om te laten zien: er is geschiedenis, er is ondersteuning en er is een gemeenschap." Volgens haar draait zichtbaarheid niet alleen om regenboogvlaggen ophangen, maar ook om ruimte maken voor verhalen. "Pride is een feest, maar ook een podium voor wat er speelt."
Achter de kleurrijke markt zit ondertussen een steeds grotere organisatie. Alkmaar Pride groeit de afgelopen jaren zichtbaar, vertelt voorzitter Jessica Kuipers. "Dit jaar hebben we echt meer geïnvesteerd in activiteiten en professionalisering," zegt ze. Naast de Queer Markt bestaat de Prideweek inmiddels uit lezingen, theater, een fietstocht, bingo’s, culturele activiteiten en bijeenkomsten vanuit verschillende organisaties en geloofsgemeenschappen.
"We hebben werkgroepen voor cultuur, media, de markt en de grachtenparade," vertelt Kuipers. "En iedereen doet dit naast werk of studie. Dat maakt het extra bijzonder." Volgens haar groeit ook de steun vanuit Alkmaar zelf. "De gemeente helpt mee, er zijn sponsors bij gekomen en steeds meer organisaties willen zichtbaar aanwezig zijn." (tekst gaat door onder de foto)
Bezoekers bekijken zaterdagmiddag de verschillende kraampjes op de Queer Markt, waar informatie, kunst en community samenkwamen tijdens Alkmaar Pride. (foto: Streekstad Centraal)Dat zag de organisatie ook terug in het aantal aanmeldingen voor de markt. Waar er vorig jaar nog rond de twintig kramen stonden, waren dat er dit jaar ruim dertig. "Op een gegeven moment moesten we zelfs stoppen met aannemen," zegt Kuipers lachend. "Want je moet het ook allemaal nog kunnen organiseren."
Toch blijft voor veel betrokkenen uiteindelijk niet de organisatie het belangrijkste, maar de mensen op het plein zelf. "Ik word er altijd emotioneel van," zegt ze. "Je ziet mensen in alle kleuren en vormen gewoon zichzelf zijn." Volgens haar vergeten veel mensen dat die vrijheid niet voor iedereen vanzelfsprekend is. "Niet iedereen kan overal zichzelf zijn. Daarom is het zo bijzonder als je een plek creëert waar dat wel kan."
Dat gevoel van veiligheid en herkenning is volgens Salomé ook uiteindelijk waar queer-zijn om draait. Niet om perfecte definities of politieke discussies, maar om ruimte krijgen om jezelf te ontdekken. "De belangrijkste acceptatie is zelfacceptatie," zegt hij. "Als je alleen maar haat krijgt, wordt het moeilijk om liefde te ontvangen. Daarom zijn plekken zoals deze markt zo belangrijk. Ze laten zien: kijk, we zijn er. En je hoeft je niet te verstoppen."
