Tegen drie verdachten uit Heerhugowaard zijn dinsdag stevige celstraffen geëist voor hun rol in de geruchtmakende kunstroof uit het Drents Museum. Het Openbaar Ministerie eist 5,5 jaar cel tegen de 35-jarige Bernhard Z. Tegen Jan B. (21) en Douglas Chesley W. (37) is 3,5 jaar geëist.
De zaak draait om de roof van de gouden helm van Cotofenesti en drie gouden armbanden uit het Drents Museum in Assen, in januari vorig jaar. Twee armbanden en de helm zijn inmiddels terug. Een derde armband is nog altijd spoorloos.
Dat justitie dinsdag opnieuw geen duidelijkheid gaf over de plek waar de kunstschatten lagen, was nauwelijks een verrassing. Al bekend was dat de topstukken via de advocaten van de verdachten zijn overgedragen, zonder dat de verblijfplaats openbaar werd gemaakt. Daar bleef het OM ook in Assen bij. (tekst gaat verder onder de foto)
Toen bekend werd dat de verdachten van de kunstroof uit Heerhugowaard kwamen, kwam de landelijke media erop af. (foto: Streekstad Centraal)De aandacht ging dinsdag daarom vooral uit naar de rol van de drie Heerhugowaarders zelf - en naar de vraag hoe een zaak van internationale allure ook gewoon een Noord-Hollandse kant heeft, met families uit Heerhugowaard op de publieke tribune en een jongste verdachte van wie zelfs zijn naasten zeggen niet te begrijpen hoe hij hierin verzeild is geraakt.
Volgens het OM hebben de drie verdachten de roof samen voorbereid en uitgevoerd. Justitie sprak van een goed georganiseerde kraak, waarbij met zwaar explosief een deur van het museum werd opgeblazen. Daarna zouden de verdachten in zeer korte tijd de kostbare Roemeense topstukken hebben buitgemaakt.
In de rechtbank schetste het OM een spoor van voorbereidingen: een gehuurd vakantiehuisje in Drenthe, zoekopdrachten naar het museum en de plattegrond, gestolen voertuigen, burnertelefoons en aankopen van gereedschap. Ook wees justitie op DNA-sporen, camerabeelden en telefoongegevens. Volgens het OM past alles in één scenario: de drie mannen hebben “nauw en bewust samengewerkt”. (tekst gaat verder onder de foto)
De politie deed voor het onderzoek huiszoekingen in Obdam en Heerhugowaard, en nam auto's in beslag. (foto: Streekstad Centraal)Bernhard Z. ontkent dat hij in het museum is geweest. Wel erkende hij dat hij een auto en spullen heeft geregeld en dat hij wist dat er “iets niet koosjer” was. Maar volgens justitie is het bewijs tegen hem veel breder en zwaarder. Omdat hij als enige geen deal met het OM sloot, werd tegen hem de hoogste straf geëist.
Voor Jan B. en Chesley W. ligt dat anders. Zij maakten procesafspraken met justitie en werkten mee aan het terugbezorgen van het grootste deel van de buit. In ruil daarvoor eiste het OM een lagere straf. Volgens justitie is die deal goed uit te leggen: zonder die afspraken waren de kunstschatten mogelijk nooit teruggekeerd.
De rechtbank moet nog wel beoordelen of die afspraken standhouden.
Een gevoelig punt in de zaak blijft het undercovertraject rond Jan B. Undercoveragenten deden zich voor als criminelen die de buit wilden kopen. Volgens het OM is daarbij zorgvuldig en rechtmatig gehandeld. De verdediging ziet dat anders. B. heeft eerder gezegd dat hij zwaar onder druk is gezet en daardoor dingen heeft gezegd die niet kloppen.
De rechtbank stond dinsdag uitvoerig stil bij dat traject. B. zelf beriep zich opnieuw grotendeels op zijn zwijgrecht, en maakte niet duidelijk waar en wanneer hij dan die druk ervoer. (tekst gaat verder onder de foto)
Twee van de drie armbanden werden geretourneerd door de kunstrovers, een derde armband is nog spoorloos. (foto: Politie)Juist rond hem kreeg de zaak ook een menselijk gezicht. In de zaal zaten zijn moeder en broertje. In de pauze vertelden zij tegen een verslaggever van NH, mediapartner van Streekstad Centraal, dat ze nauwelijks kunnen bevatten hoe de jongste verdachte in deze situatie terecht is gekomen. Volgens zijn moeder kende Jan de andere verdachten van het schilderwerk. Meer duidelijkheid heeft ook de familie nog altijd niet.
Daarmee werd de zittingsdag meer dan alleen een opsomming van bewijs, taps en camerabeelden. Het was ook een dag waarop zichtbaar werd hoe een zware strafzaak doorwerkt in gezinnen uit Heerhugowaard, waar de antwoorden voor familieleden soms net zo ver weg lijken als voor buitenstaanders.
De impact van de roof reikt ondertussen veel verder dan Assen of Heerhugowaard. In slachtofferverklaringen werd benadrukt dat het niet alleen gaat om kostbare objecten, maar om cultureel erfgoed van grote betekenis voor Roemenië. Het OM sprak van een aanslag op meer dan alleen een museum.
Donderdag gaat de zaak verder met de pleidooien van de advocaten. Vooral de verdediging van Bernhard Z. zal naar verwachting uitgebreid verweer voeren.
