Zorgen over veiligheid experimentele afvalfabriek Boekelermeer: Experts en Omgevingsdienst dringen aan op streng onderzoek

De geplande komst van een grote, innovatieve afvalfabriek op bedrijventerrein de Boekelermeer stuit op kritiek en bezorgdheid. Het plan van Energy Greenery Alkmaar (EGA) klínkt als een duurzame stap: jaarlijks 100.000 ton afval, zoals oud hout en slib, door middel van extreme hitte omzetten in bruikbare elektriciteit en de brandstof methanol.

De fabriek moet volgend jaar worden gebouwd en naar verwachting al in 2029 operationeel zijn. Maar de onafhankelijke Commissie voor de milieueffectrapportage (Commissie mer) waarschuwt voor de risico's en dringt aan op meer onderzoek.

De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) laat weten die adviezen serieus te nemen, buurman TAQA volgt de ontwikkelingen met grote belangstelling en inmiddels loopt milieuclub Stichting Heilloze Weg zich al warm voor een rechtszaak.

Het pijnpunt? De toegepaste techniek. De manier waarop EGA het afval wil omzetten in energie is hartstikke nieuw en innovatief. Maar tot nu toe alleen nog getest binnen een kleine proefinstallatie op het Energy Innovation Park op bedrijventerrein Boekelermeer. EGA wil nu direct opschalen naar een enorme fabriek, en volgens meerdere deskundigen is dat verre van ongevaarlijk. (tekst gaat verder onder de foto)



Omdat de fabriek in feite een 'proef op grote schaal' is, is nog onvoldoende duidelijk wat de daadwerkelijke uitstoot van giftige stoffen, stikstof en stank zal zijn als de installatie op volle toeren draait. Ook moet EGA nu al verplicht een 'Plan B' opstellen met noodmaatregelen voor het geval de fabriek straks toch meer vervuilt dan wordt beloofd. Deskundigen willen bovendien dat EGA eerst de ergste doemscenario's' doorrekent.

Dit is extra belangrijk omdat ook het eindproduct, methanol, zeer brandbaar is en daarmee risicovol. Er moet dus eerst worden onderzocht wat er gebeurt bij een eventuele explosie en of zo'n ramp kan overslaan naar buurbedrijven. Zoals de grote gainstallaties van buurman TAQA. (tekst gaat verder onder de foto)



Energiebedrijf TAQA, de directe buurman die in het rapport nadrukkelijk wordt genoemd als mogelijk slachtoffer van zo'n 'domino-effect', laat in een reactie weten de komst van de fabriek scherp in de gaten te houden. Een woordvoerder van TAQA benadrukt dat ze afwachten wat de provincie besluit, om daarna te kunnen beoordelen of de methanol-fabriek daadwerkelijk een gevaar of belemmering vormt voor hun eigen bedrijfsvoering.

De provincie Noord-Holland beslist uiteindelijk of EGA de omgevingsvergunning krijgt. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG), die de aanvraag namens de provincie toetst, laat aan Streekstad Centraal weten dat de adviezen van de Commissie mer zullen worden overgenomen in het definitieve eisenpakket voor het milieuonderzoek.

Het gaat dan om het onderzoek dat EGA moet uitvoeren. Pas nadat de risico's - waaronder de externe veiligheid - tot in detail zijn onderzocht en aan de wettelijke normen zijn getoetst, kan er sprake zijn van een vergunning. (tekst gaat verder onder de foto)



De gemeente Alkmaar, op wiens grondgebied de fabriek gebouwd moet worden en die nu nog eigenaar is van die grond, houdt zich vooralsnog afzijdig. Een woordvoerder wil niet zeggen of de gemeente nou blij is met dit innovatieve bedrijf op de Boekelermeer, en gaat ook niet in op vragen over stank, veiligheid en luchtvervuiling die de fabriek kan veroorzaken.

De gemeente laat alleen weten dat de gemeente geen formele beslissingsbevoegdheid heeft en verwijst naar de provincie. Mocht er een vergunning worden verstrekt zal Alkmaar de grond verkopen aan Energy Greenery. (tekst gaat verder onder de foto)



Maar waar het lokale bestuur in vertrouwen afwacht, loopt Stichting Heilloze Weg zich warm. De stichting is in de regio een geduchte speler en won in Heiloo al vijf procedures rond bestemmingsplannen. De stichting volgt de ontwikkelingen rond EGA nauwlettend en stelt dat zware en risicovolle activiteiten - zoals de plannen van EGA - de leefomgeving in de regio ernstig zullen aantasten.

De stichting eist daarom dat het 'voorzorgsprincipe' wordt gehanteerd: zolang niet bewezen is dat de fabriek veilig en schoon is, mag er niet gebouwd worden. Zij kondigen aan hierover vragen te stellen aan de gemeente Alkmaar en, indien nodig, de komst van de fabriek via de rechter tegen te houden.

De Milieufederatie Noord-Holland (MNH) was deze week niet in staat om te reageren op vragen over de mogelijke effecten op omliggende natuurgebieden.

Vragen van de redactie en reacties betrokken organisaties

Voor dit artikel heeft Streekstad Centraal de betrokken organisaties om een reactie gevraagd. Hieronder leest u de letterlijke vragen die wij hebben gesteld, gevolgd door hun antwoorden.

TAQA (beheerder nabijgelegen gasopslag)

Vraag Streekstad Centraal: "Het rapport noemt specifiek de angst voor een 'domino-effect' met de installaties/gasopslag van buurman TAQA bij een eventuele calamiteit. Maakt TAQA zich zorgen over de komst van een methanol-fabriek als buurman? Gaat TAQA bezwaar aantekenen?"

Reactie woordvoerder TAQA: "Wij gaan ervan uit dat de Provincie Noord-Holland alle aspecten die bij een vergunning komen kijken zorgvuldig zal afwegen en toetsen. We zullen dat met belangstelling volgen om de impact op onze bedrijfsvoering te kunnen beoordelen."

 

Provincie Noord-Holland

De provincie is als bevoegd gezag degene die uiteindelijk beslist over de vergunning. De provincie heeft onze vragen hierover echter niet zelf beantwoord, maar verwees de vragen door naar de Omgevingsdienst (OD NZKG): "Weliswaar is de provincie NH bevoegd gezag, maar de OD NZKG voert in mandaat de VTH (vergunning, toezicht, handhaving)-taken voor de provincie uit."

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG)

De provincie is als bevoegd gezag degene die beslist over de vergunning. Wij stelden hen de volgende vragen, welke ter beantwoording zijn doorgezet naar de OD NZKG. De OD NZKG benadrukt vooraf dat zij niet reageren namens de provincie, maar vanuit hun eigen onafhankelijke rol als beoordelaar van de vergunningsaanvraag.

Vragen Streekstad Centraal: "GS is het bevoegd gezag dat uiteindelijk bepaalt of de vergunning wordt verleend:

1. Nemen zij het harde advies van de Commissie m.e.r. één-op-één over?

2. Maken zij zich ook zorgen over de veiligheid op de Boekelermeer?

3. Wat is de verdere tijdslijn voor dit besluit?"

Reactie OD NZKG (beoordelaar van de vergunningsaanvraag): De OD NZKG benadrukt vooraf dat zij niet reageren namens de provincie, maar vanuit hun eigen onafhankelijke rol.

1. Neemt de Omgevingsdienst het harde advies van de Commissie m.e.r. één-op-één over?

De OD NZKG volgt het advies van de Commissie mer bij het opstellen van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). De NRD legt vast welke onderwerpen en onderzoeken in het MER moeten worden uitgewerkt. De OD NZKG kan per milieuthema aanvullende punten opnemen.

De initiatiefnemer stelt het MER op volgens deze NRD, waarin ook het advies van de Commissie mer verwerkt is. Na indiening beoordeelt de OD NZKG het MER als onderdeel van de vergunningprocedure. Als de initiatiefnemer een toetsingsadvies van de Commissie mer aanvraagt, wordt dat advies daarbij betrokken.

2. Maakt de Omgevingsdienst zich ook zorgen over de veiligheid op de Boekelermeer?

Het plan van Energy Greenery Alkmaar valt onder categorie F3 van het Omgevingsbesluit, waardoor een MER verplicht is. Daarom heeft de OD NZKG de Commissie mer om advies gevraagd over wat er precies in het MER onderzocht moet worden.

De provincie Noord-Holland is bevoegd gezag en laat de MER‑procedure uitvoeren door de OD NZKG. In de vergunningprocedure beoordeelt de OD NZKG het plan aan de hand van alle wettelijke milieu‑ en veiligheidseisen, waaronder externe veiligheid. Eventuele risico’s worden dus zorgvuldig onderzocht binnen het MER en getoetst aan de geldende normen en daarna vastgelegd in de vergunning.

3. Wat is de verdere tijdslijn voor dit besluit?

Nu de Commissie mer heeft aangegeven wat er in ieder geval in het MER moet komen en zodra de eventuele aanvullingen van de OD NKZG bekend zijn, kan de initiatiefnemer beginnen met het opstellen van het MER.

Zodra het MER is ingediend, kan de initiatiefnemer ervoor kiezen om de Commissie mer om een toetsingsadvies te vragen. De Commissie geeft dit meestal binnen zes weken.

Daarna beoordeelt de OD NZKG het MER als onderdeel van de vergunningprocedure. Het geven van een tijdslijn is op dit moment daarom niet mogelijk.



Natuur en Milieufederatie Noord-Holland (MNH)

Vragen Streekstad Centraal: "Omwonenden en natuurbeschermers dragen de mogelijke negatieve gevolgen (stikstof in de Eilandspolder, stank in Alkmaar). Is MNH überhaupt op de hoogte van deze plannen in Alkmaar? Wat vindt u als natuur- en milieuorganisatie van de mogelijke extra stikstofuitstoot?"

Reactie MNH: De organisatie was voor publicatie van dit artikel niet in staat om deze vragen te beantwoorden.



Gemeente Alkmaar

Vraag Streekstad Centraal: De fabriek komt binnen de gemeentegrenzen op lokaal grondgebied. Is de gemeente blij met dit innovatieve bedrijf, of delen de wethouder en gemeenteraad de zorgen over stank, veiligheid en luchtvervuiling in hun gemeente?

Reactie Gemeente Alkmaar:

"De gemeente is in deze niet het bevoegd gezag, dat is de provincie Noord-Holland. Het is aan de provincie en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied de vergunningsaanvraag zorgvuldig op alle aspecten te beoordelen."

Aanvullende vraag: kunnen jullie ten behoeve van de plaatsing van een foto van het juiste perceel dat de Energy Greenery in optie heeft om de fabriek op te bouwen, vertellen waar op bedrijventerrein Boekelermeer het stuk grond van de gemeente ligt dat Alkmaar wil verkopen aan deze partij?

Reactie Gemeente Alkmaar: "Provincie Noord-Holland is bevoegd gezag. Ik verwijs je toch naar hen voor je vraag."



Stichting Heilloze Weg

Vraag Streekstad Centraal: (Streekstad Centraal heeft geen directe vragen aan de stichting gesteld, maar zij ontvingen onze vragen via een doorgestuurde e-mail en reageerden op eigen initiatief).

Reactie Stichting Heilloze Weg: "Als de Boekelermeer met 40 ha op Heilooer grondgebied wordt uitgebreid en er op het Alkmaarder deel zware en risicovolle activiteiten gaan plaatsvinden, wordt de kwaliteit van de leefomgeving van Heiloo ernstig aangetast. [...] Stichting Heilloze Weg zal hierover schriftelijke vragen stellen aan de gemeente Alkmaar. [...] Zolang de effecten niet bekend zijn, dient het voorzorgsprincipe te worden gehanteerd. Ook door de gemeente Alkmaar. Zo nodig moet dat langs juridische weg afgedwongen worden."