De Gouden Eeuw in de Nederlanden is voor een groot deel te danken aan een "eenvoudig huysman" uit Uitgeest. En Stichting Cornelis Corneliszoon van Uitgeest rust niet voordat alle kinderen van Uitgeest kunnen vertellen over deze lokale 'vernufteling'. Deze uitvinder, zouden latere generaties zeggen. Of tegenwoordig misschien wel 'Creative Developer'.
Om de vernufteling tussen de jonge oren te krijgen werd tekenaar en illustrator Eric J. Coolen uit Haarlem het afgelopen jaar aan het werk gezet. Het stripboek ‘Op zoek naar het genie van Uitgeest’ dat hij opleverde, is inmiddels aan de buitenwereld gepresenteerd.
Dat gebeurde in Kindcentrum Cornelis en in het bijzijn van kinderburgemeester van Uitgeest, de 12-jarige Katja Ranzijn. Een thuiswedstrijd, want ze zit hier zelf ook op school. Door de drie andere basisscholen in Uitgeest was ook een kinderdelegatie naar de presentatie gestuurd. Niet zo gek, want het stripboek wordt straks op elke basisschool in Uitgeest gebruikt als kleurrijk lespakket dat de jeugd moet herinneren aan de fenomenale geschiedenis van hun eigen dorp.
De bewering dat de kennis over de lokale geschiedenis onder de Uitgeester jeugd momenteel 'abominabel' is, komt voor rekening van Arie Zonjee. Hij is de wandelende encyclopedie van de Cornelisstichting. Kinderburgemeester Katja kan hem niet tegenspreken: ook zij kende de lokale held nog niet, dus dankzij het stripboek leert ze veel over hem. (tekst gaat verder onder de foto)
Kinderburgemeester Katja Ranzijn bladert tijdens de presentatie alvast door het stripboek. (foto: Streekstad Centraal)Tijdens de presentatie zat ze al stiekem in het boek te bladeren. "Heel mooi" is haar eerste reactie: "Ik ben ook heel trots dat het stripboek is uitgekomen, omdat ik wel heel belangrijk vind dat mensen weten wat er allemaal gebeurde. Ik vind dat het heel mooi is getekend, er gebeurt veel en je leert er ook veel van."
Die kennis over het verleden moet juist nú worden verankerd, zegt Arie Zonjee, omdat Uitgeest als zelfstandige gemeente ophoudt te bestaan en opgaat in een groter geheel. "We hebben ons voorgenomen om de jeugd te vertellen in wat voor fenomenaal mooi dorp ze wonen," vertelt Zonjee tijdens de presentatie. "Het is belangrijk dat we die kennis bij de kinderen achterlaten en er eigenlijk in hameren". (tekst gaat verder onder de foto)
Tekenaar Eric J. Coolen (rechts) tekende voor het verhaal in het stripboek ook de Uitgeester Arie Zonjee. (foto: Streekstad Centraal)Hoewel Cornelis vooral bekendstaat om de houtzaagmolen, benadrukt Zonjee dat de vernufteling in totaal vijf grote uitvindingen deed. Dankzij zijn toepassing van de krukas kon hout dertig keer sneller gezaagd worden dan met de hand. Dit had een enorme impact op de Nederlandse geschiedenis. De Nederlanders konden dertig keer sneller handels- en oorlogsschepen bouwen om op te boksen tegen de Fransen, Spanjaarden en Engelsen.
De uitvinder uit Uitgeest verbeterde bovendien de vijzel in de watermolen, waardoor water tot wel acht meter omhoog gepompt kon worden. Hierdoor was slechts een kwart van het aantal molens nodig om een polder droog te malen. (tekst gaat verder onder de foto)
De officiële presentatie van het stripboek, met researcher Léon Klein Schiphorst, scriptschrijver Michaëla J. Bijlsma, kinderburgemeester Katja Ranzijn, illustrator Eric Coolen, burgemeester Sebastiaan Nieuwland en Cees Hazenberg, voorzitter van de Cornelisstichting. (foto: Streekstad Centraal)De uitvinding van de kollergang, twee verticaal ronddraaiende maalstenen in een oliemolen, maakte van de regio het "Saoedi-Arabië van Europa". Olie werd geperst uit zaden en noten voor verlichting en het waterdicht maken van zeilen. Daardoor zeilden de Nederlandse schepen veelal sneller dan de concurrenten over de oceanen.
Tijdens de presentatie kwam ook een markant historisch feitje naar boven: waarom werd niet Amsterdam maar de Zaanstreek het grote industriegebied? Volgens Zonjee lag dat aan de gilden in Amsterdam, die bang waren voor werkloosheid onder handzagers en de uitvinding tegenwerkten. "Er was maar één uitwijkplek en dat was de Zaanstreek, want daar waren geen gildes. Dat was cowboyland, daar kon toen alles".
De presentatie van het stripboek werd opgeluisterd met kinderliedjes over de motoriek van de molen en de befaamde krukas. (foto: Streekstad Centraal)Het boek telt 64 pagina's en meer dan 300 afbeeldingen. In het verhaal gaan de scholieren Daan en Sofie op onderzoek uit, waarbij ze geen internet of mobiele telefoon mogen gebruiken. Ze komen bekende gezichten tegen, zoals burgemeester Sebastiaan Nieuwland en natuurlijk Arie Zonjee zelf.
"Je kunt natuurlijk niet een educatief boek maken wat op details niet klopt," aldus de stichting. Zo wees Zonjee de tekenaar er scherp op toen een molen op een schets zijn 'staart' miste. Ook bevat het boek een interactief extraatje: wie snel door de pagina's bladert, ziet rechtsonder de werking van de krukas als een soort filmpje voorbijkomen. (tekst gaat verder onder de foto)
De beide burgemeesters van Uitgeest kregen de eerste exemplaren uitgereikt, onder toeziend oog van de researcher, de scriptschrijver en de illustrator van het stripboek. (foto: Streekstad Centraal)Het stripboek is de start van een breder educatief programma op de vier basisscholen in Uitgeest. Elk jaar zal er een Cornelisdag worden georganiseerd om de innovatieve geest van de uitvinder levend te houden.
Voor de liefhebbers is het boek voor 15 euro te koop bij lokale boekhandels in de regio. De opbrengst hiervan vloeit direct terug in het educatieproject voor de scholen.
