In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen sprak Streekstad Centraal met alle lijsttrekkers in Alkmaar. In dit vraaggesprek staat Rigo Wijdoogen centraal, lijsttrekker van de Socialistische Partij (SP). Hij gaat in op het opnieuw opbouwen van de SP-afdeling in Alkmaar en de keuzes die de partij volgens hem wil maken op het gebied van wonen, zorg en burgerparticipatie.
Kun je iets over jezelf vertellen en hoe je in de politiek terecht bent gekomen?
"Ja, ik ben al heel lang politiek geïnteresseerd, maar dat was eigenlijk altijd op landelijk niveau. Ik was ook al heel vroeg lid van de Socialistische Partij, nog in de tijd dat Jan Marijnissen de Kamer in moest komen. Dat is vorige eeuw. Ik was wel lid, maar niet actief. Totdat ik hoorde dat er geen SP-afdeling meer was in Alkmaar. Toen ben ik gaan kijken of ik kon helpen bij het opnieuw opbouwen van die afdeling. Langzamerhand hebben we met een aantal mensen de afdeling weer opgebouwd, totdat we weer een volwaardige afdeling waren. Toen moesten we kiezen: gaan we ervoor of niet? En we hebben ervoor gekozen om ervoor te gaan."
Bij de vorige verkiezingen haalde de SP één zetel. Wat zijn je verwachtingen voor 18 maart?
"Mijn verwachting is dat het één zetel blijft, maar ik hoop dat het er in ieder geval twee worden. Dat is belangrijk, omdat je met meer mensen echt beter dingen kunt veranderen en het werk ook beter kunt verdelen. Het liefst zou ik vijf zetels hebben, maar dat is geen realistische prognose."
Wat zijn de speerpunten van de SP richting deze verkiezingen?
"Wonen is een heel belangrijk speerpunt, maar dan wel anders kijken naar wonen. Het participatiegedeelte moet ook echt anders. We hebben nu een woonvisie, maar dat is eigenlijk vooral stenen stapelen. Je moet anders kijken naar hoe je de woonbehoefte invult. Er zijn rapporten over betaalbaarheid en over wat mensen nodig hebben. Dat is vooral sociale huur. Daar willen wij ons heel sterk op inzetten. Sinds 2016 is het aandeel sociale huur in de nieuwbouw vaak niet hoger geweest dan zes procent, soms elf procent, met één uitschieter. Dat is veel te weinig."
Wat zijn daarvan de gevolgen?
"Mensen wachten nu negen tot elf jaar op een sociale huurwoning. Dat is te gek voor woorden. Alles loopt vast. Jongeren kunnen niet bij hun ouders weg, het daklozenprobleem wordt groter en mensen die worden opgevangen bij Veilig Thuis kunnen niet doorstromen naar een woning. Opvangplekken zitten vol, waardoor mensen soms weer terug moeten naar een onveilige situatie of opnieuw dakloos worden."
Waarom is er volgens jou zo weinig sociale huur gebouwd?
"Omdat er meer wordt gebouwd voor projectontwikkelaars dan voor mensen die sociale huur nodig hebben. Dat hele denken moet om. Je moet bouwen voor de mensen die er zijn, niet voor een gewenst hoger opleidingsniveau of duurdere woningen."
Hoe wil de SP dat doorbreken?
"Door actief grondbeleid te voeren. De gemeente moet grond opkopen en daar zelf sturen op wat er gebouwd wordt. Als je grond verkoopt aan een ontwikkelaar, wordt het duurder. Als je zelf bouwt, kun je veel meer sturen op betaalbaarheid en sociale huur."
De SP pleit ook voor gemengde wijken. Waarom?
"Je moet kijken naar het hele plaatje van een wijk. Gemeenschappelijke ruimtes, buurthuizen, ontmoeting. Een rijke wijk is voor ons een gevarieerde wijk, met mensen van verschillende inkomens en achtergronden. Dat gebeurt nu te weinig."
Zie je goede voorbeelden daarvan in Alkmaar?
"Eigenlijk niet echt. Wijken zijn vaak ingericht voor één inkomensgroep. In landen als Denemarken, Zweden en Zwitserland wordt veel gevarieerder gebouwd. Dat kan hier ook, als je die keuze maakt. Dat kan als je bijvoorbeeld in een wijk waar alleen maar sociale huur is, ook anders gaat bouwen door woningen die vrijkomen. Dan kan je daar middenhuur gaan neerzetten, want dat is ook nodig. En op plekken waar eigenlijk alleen duurdere koopwoningen zijn kan je dan meer sociale huurwoningen neerzetten."
Naast wonen is participatie een belangrijk thema voor jullie. Wat moet daar anders?
"Er wordt nu zogenaamd geparticipeerd, maar eigenlijk worden mensen alleen geïnformeerd. Wij vinden dat mensen echt moeten kunnen meebeslissen over wat er gebeurt in hun wijk of dorp. Er wordt nu gewoon niet goed genoeg geluisterd. Elk initiatiefvoorstel of voorstel vanuit de burger is de afgelopen vier jaar stelselmatig verworpen."
Hoe komt dat?
"Omdat sommige partijen vinden dat je één keer in de vier jaar stemt en daarna je mond moet houden. Dat vinden wij onzin. Je stemt op hoofdlijnen, maar ondertussen komen er heel veel kleinere onderwerpen waar je eigenlijk direct met de menzen zelf over zou kunnen onderhandelen. Inwoners moeten betrokken blijven bij concrete besluiten. We hebben wel voor elkaar gekregen dat er een referendum kwam, maar dat ging dan over vuurwerk, wat ons betreft een non-issue onderwerp. Wij hadden het veel meer live willen hebben, over de echt belangrijke zaken in Alkmaar."
Zorg is ook een belangrijk thema voor de SP. Wat gaat daar mis?
"De marktwerking in de zorg moet eruit. Er zijn ontzettend veel kleine zorgaanbieders en het overzicht is weg. Tegelijkertijd is de dak- en thuislozenopvang enorm gegroeid. In plaats van zestig tot tachtig mensen bleken het er 750 te zijn. Dat is natuurlijk rampzalig, maar ook dan kom je weer terug op het puntje woningen."
Wat is volgens jullie de oplossing?
"Het housing-first-principe. Mensen eerst een woning geven en daarna begeleiding. Dat werkt, maar er zijn te weinig woningen. Dus die mensen blijven langer op de lijst staan en kunnen niet doorstromen naar een woning toe. Jongeren onder de 26 belanden nu in de daklozenopvang, waar vaak verslavingsproblemen zijn. Dat wil je voorkomen. Dan creeër je zorgmeiders en dat moet je niet willen. Je moet eigenlijk zorgen dat je jongeren een toekomst geeft."
Waar kiezen jullie bewust voor een andere aanpak dan nu gebruikelijk is?
"Wij kiezen vaak voor een andere benadering dan nu gebruikelijk is. Er wordt vaak pas ingegrepen als er al een probleem of conflict is ontstaan, terwijl wij vinden dat je veel meer aan de voorkant moet investeren. Dat betekent investeren in preventie, bijvoorbeeld door armoede aan te pakken en mensen te begeleiden naar bestaanszekerheid en werk, in plaats van maatregelen of toeslagen weg te halen. Dat kost geld, omdat je meer inzet op begeleiding en ondersteuning. Maar preventie is volgens ons de beste manier, omdat je daarmee voorkomt dat problemen later escaleren en handhaving nodig is."
In een dilemma moest je kiezen tussen investeren in wegen of investeren in openbaar vervoer. Je kiest voor investeren in openbaar vervoer. Waarom?
"Er zijn veel bushaltes verdwenen, waardoor mensen zonder auto in de problemen komen. Goed openbaar vervoer geeft vrijheid en maakt het mogelijk om minder ruimte aan auto’s te besteden. Als je goed bereikbaar wil zijn dan is het openbaar vervoer heel erg belangrijk. Ook voor mensen die slecht ter been zijn."
Vindt de SP dat de auto te veel ruimte krijgt in Alkmaar?
"Op dit moment wel. Er wordt vaak uitgegaan van hoge parkeernormen. Als je meer inzet op goed en frequent openbaar vervoer, kun je die normen loslaten en meer ruimte maken voor woningen en mensen. Wij hebben liever niet de ruimte voor je auto maar voor een inwoner."
Zijn er maatregelen waar inwoners last van kunnen krijgen?
"Ik denk eigenlijk dat ons programma vooral in het belang is van inwoners. Wij beloven niet dat we overal camera’s neerzetten of alles met boa’s oplossen. Wij geloven meer in preventie en mensen begeleiden."
Wat bedoel je met preventie?
"Problemen aan de voorkant aanpakken. Armoede bestrijden, mensen begeleiden naar werk, zorgen voor bestaanszekerheid. Als je pas ingrijpt als het misgaat, ben je te laat."
Tot slot: Wat hoop je dat als straks jouw bestuursperiode af is mensen over jouw inzet zeggen?
"Ik hoop dat de zorg toegankelijker is geworden, dat er weer woningen zijn, en dat onze drie kernwaarden zichtbaar zijn: menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Dat mensen niet op straat hoeven te leven, dat iedereen gelijkwaardig is en dat we solidair zijn met mensen die buiten de boot vallen. Dat ze kunnen zeggen: die was solidair met ons en heeft voor ons gezorgd."
Dit artikel is gebaseerd op de podcast Kiezen voor Alkmaar, waarbij Ger Welbers het gesprek aangaat met de lijsttrekkers van de 14 partijen die deelnemen aan de komende verkiezingen in Alkmaar.
